Kantutik jolasera
Lan taldea:
Pilar Calvera Alvarez
Nerea Zuloaga Martínez
Jose Ramon Arbe Soloeta
Estibalitz Arrizabalaga Txurruka
Josune Barandiaran Villar
Itxaso Arana Eiguren
Ana Etxeberrria Zarautz
Miren Josu Arriolabengoa Igarza
Ainhoa Markinez Arruza
UDAKO EUSKAL UNIBERTSITATEA
BILBO, 1997
«Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak
onetsia. (1997-X-8)»
© Musika Saila
© Udako Euskal Unibertsitatea
ISBN: 84-86967-86-4
Lege-gordailua: BI-2248-97
Inprimategia: RGM Servicio de Impresión. Larramendi 4. BILBO
Musika idazketa informatikoa: Errando Lopez de Luzuriaga
Azala eta barruko irudiak: Aitziber Alonso Pikabea
Banatzaileak: UEU. General Concha 25, 4. BILBO telf. 94-4217145
Zabaltzen: Igarabide, 88 DONOSTIA
AURKIBIDEA
1. SARRERA ............................................................................................... 7
1.1. SARRERA OROKORRA ............................................................. 7
1.2. FOLKLOREA ............................................................................. 8
1.3. ANALISIA .................................................................................. 9
1.4. DIDAKTIKA ............................................................................... 10
2. KANTUAK (sailkapenaren arabera) ..................................................... 15
2.1. SEHASKA KANTAK...................................................................... 15
2.1.1. Sarrera .............................................................................. 15
2.1.2. Kantuak
Mox Mox ..................................................................... 15
Loa loa ......................................................................... 18
Abulun, abulun, abuluna ............................................. 21
Lotxo ........................................................................... 24
Margulili artean ........................................................... 26
2.2. JOLAS KANTAK ........................................................................ 29
2.2.1. Sarrera .............................................................................. 29
2.2.2. Kantuak
Iru bortzeko ................................................................. 29
Txalopin txalo ............................................................. 31
Talotxin talotxin ........................................................... 34
Txalito txalo ................................................................ 36
2.3. OHITURAZKO KANTAK ........................................................... 41
2.3.1. Sarrera .............................................................................. 41
2.3.2. Kantuak
Aingeru batek dio ........................................................ 41
Aur eder baten bila ...................................................... 44
Aita San Antonio ......................................................... 47
Eguen zuri eguna ......................................................... 51
San Juan de la Porta Letaina ....................................... 54
Santa Ageda ................................................................ 57
Ai au gabaren zoragarria ............................................. 62
Aurkibidea __________________________________________________________________ 5
2.4. KANTA NARRATIBOAK ........................................................... 65
2.4.1. Sarrera .............................................................................. 65
2.4.2. Kantuak
Ama batek .................................................................... 65
Argizagi ederra ........................................................... 69
Joan nintzan merkatura ............................................... 71
Perretxikotan nenbilenian ............................................ 84
Xakurra eta gathia ....................................................... 87
Belea eta axeria ........................................................... 99
Astoa heldu bortutik .................................................... 113
2.5. OFIZIOZKO KANTAK ................................................................ 117
2.5.1. Sarrera .............................................................................. 117
2.5.2. Kantuak
Arrain saltzaillia ......................................................... 117
Iruten ari nuzu ............................................................. 123
Landan eder aitzurra .................................................... 131
2.6. KANTA SATIRIKOAK ................................................................. 137
2.6.1. Sarrera .............................................................................. 137
2.6.2. Kantuak
Adizan Gabriela ........................................................... 137
Ama ezkondu ninduzun .............................................. 145
Aitak eman daut dotea ................................................ 148
Praka zar txikitxoa ...................................................... 151
Aita zar bat badegu ...................................................... 153
Ai, Peru, Peru, Peru .................................................... 155
Jose Mondragonek ...................................................... 159
2.7. DANTZARAKO KANTAK ........................................................... 163
2.7.1. Sarrera .............................................................................. 163
2.7.2. Kantuak
Baserritarrak ................................................................ 163
Neskazarrak .................................................................. 165
Aita San Migel ........................................................... 168
Axuri beltza ................................................................. 171
Txakolin, txakolin ....................................................... 173
Orra or goiko ............................................................... 175
Txantxoa ...................................................................... 178
3. BIBLIOGRAFIA ................................................................................... 181
6 ____________________________________________________________________________
1. SARRERA
1.1. SARRERA OROKORRA
Kantuak bizirik dirauen herrian zaharrek ez dute oroimena galtzen; gazteek
ez diete oroimena galtzen uzten; eta haurrak gazte eta zaharren oroimena jasotzeko
hezitzen dira.
Kantuak bizirik dirauen herrian oroimena kantu sorta eder bat da; eta
zaharrak kantuen jaun eta jabe dira; gazteak kantuen hedatzaile, eta haurrak ikasle.
Kantuak bizirik dirauen herrian beti izango dira haur kantariak; eta haur
kantarien atzean, beti hezitzaileak.
Baina, kantuak bizirik irauteko zer-nolako tradizioa eho du gure herriak?
Antzinako kantu herrikoiez testimonio historiko gutxi dugu. Izan badira
erreferentzia batzuk Estrabon geografo grekoarena, adibidez, baina garai hartako
gure musika nabarmenki aldatu bide zen, batez ere, kristautasunaren eraginez.
Gerorantz, musika kultuaz edo erdi-kultuaz, bada erreferentzia eta materialik
ere Nafarroako gorteak, Bizkaia eta Gipuzkoako Kapera-maisuak, etab... baina
herri-kantei dagokienez oso gutxi iritsi da gure egunetara.
Herriak, beraz, bere hizkuntzan kantatzen zuen, eta altxor musikal hori ahoz
aho transmititu izan da mendeetan zehar, transmisio bide horrek aldaketa testual
eta musikalak eragin dituelarik.
Bestalde, Erdi Aro eta Aro Modernoko musikarientzat herri-musikak ez du
garrantzirik izan; beraz, jende honen musikan ez da herri-musikaren aztarnarik
agertzen, ezta eliza inguruko musikagileen eskutik ere.
Eta, XIX. mendean Errenazimentuaren loraldian agertuko dira lehen (kantu
zahar, doinu, dantza, etab.) bilketariak. Hala nola: Iztueta, Salaberri... Beranduago
Gascue, eta nola ez, Aita Donostia eta R.M. de Azkue, beraien kantutegi
baliotsuekin.
Bikote honek ondare ederra utzi du euskal kantagintzaren munduan murgildu
nahi duenarentzat. Gaur egun biltzen hasi bagina, Azkuek eta Aita Donostiak
bildutako laurdena ere ez genukeen aurkituko. Azkuek zioen bezala: "zenbat izan
Sarrera _____________________________________________________________________ 7
zitezkeen orain mende bat lehenago bildu izan balira!". Kantua maite duen
herriarentzat, eskertzeko lana burutu zuten, benetan.
Bai, Euskal Herria herri kantaria da, eta kantari izaten jarraitu nahi du. Baina
nahi izatearekin ez du aski, kantak irakatsi eta kantatu egin behar dira eta.
Imanol Urbietak behar hori berehala somatu zuen, eta esker txarrekoak izango
ginateke liburu honen sarreran bere lanaren handitasuna aipatuko ez bagenu. Egun
ezagutzen diren haur kanta asko berak sortuak edota moldatuak izan dira. Doinu
eta hitz alaiz kutsaturiko mundu aberats bat eraiki digu, horma sendoz eraiki ere.
Lan hau, bereziki, haurren musika irakaskuntzan ari direnei begira egin dugu;
halere, kantua maite duen orori zuzendurik doa, ongi baitakigu kantuak ez direla
bakan batzuen ahotan egoteko sortu.
Baina, orain arte egindako lanetan, funtsezkoa iruditzen zitzaigun hutsunetxoa
somatu izan dugu; euskal kantu zaharretan erroturiko haur kanten bildumena hain
zuzen ere, eta egun dagoenaren osagarri izan daitekeelakoan; horratx gure
ekarpentxoa aipatutako arloa aberastu nahian.
Beraz, lan hau burutzeko, gure ustez altxor baliotsu diren kantutegi
nagusietara jo, eta 40 kantuko bildumatxo sailkatua dakarkizuegu. Nolanahi ere,
esku artean duzuen liburua ez da bilketa lan hutsa; izan ere, bilketaz gain, musika
azterketa eta zenbait proposamen didaktiko egiten dugu eta.
Material hau prestatzeko orduan, hiru taldetan banaturik egin dugu lan:
lehenengoak kantuak folklorearen ikuspegitik aztertu ditu, bigarrenak analisi
musikala egin du, eta hirugarrenak proposamen didaktikoen prestaketari ekin dio.
1.2. FOLKLOREA
Kantuen ikuspegi folklorikoa aztertzerakoan, esan bezala, kantutegiak izan
ditugu iturri nagusi. Zabala izan da esku artean erabilitako bibliografia, kantuen
inguruko informazioa leku ezberdinetatik jaso nahi izan baitugu.
Kantuak sailkatu beharrak gaien araberako sailkapena egitera eraman gaitu;
zazpi izan dira aukeratutako sailak:
1.- Sehaska kantak.
2.- Jolas kantak.
3.- Ohiturazko kantak.
4.- Kanta narratiboak.
5.- Ofiziozko kantak.
6.- Kanta satirikoak.
7.- Dantzarako kantak.
8 ____________________________________________________________________________
Beraz, sailkapen honetara egokitzen diren kantuak aukeratu ditugu geure
bildumatxo hau osotzeko.
Aukeraketa burutzeko orduan, gaiari garrantzi handia eman badiogu ere, ez
dugu hautaketa horretara mugatu. Kantuen jatorria oso kontutan izan dugu; izan
ere, euskalki desberdinetako kantak bildu nahi izan ditugu, geure herriaren
aberastasunaren adierazgarri izan daitezen.
Kantuak jatorrizko euskalkian emango ditugu, nahiz eta argibide bezala,
batuerako bertsioa erantsi.
Erritmoari dagokionean, aniztasuna bilatu dugu; irakaskuntzan lagungarri
izan daitekeen materiala sortzeko helburuari jarraiki, didaktika mailarako egokiak
iruditu zaizkigun kantuak jaso ditugu.
Bestalde, liburu honen hartzaile zuzenak izango diren haurrak kontutan izan
gabe, ezer gutxi izango dira gure lan eta nekeak. Haurrentzat gustuko izan
daitezkeen kantuak bildu nahi izan ditugu, azken finean, beraiek izango baitira lan
honen fruituak dastatuko dituztenak.
1.3. ANALISIA
Analisiaren zergati nagusienetariko bat, honek ematen duen aukera zabala da.
Kantu baten inguruko ekintza edo proposamen didaktikoak egiteko, hots, dantzak,
jokoak, ahotsa, hezkuntza musikala... analisi musikala behar-beharrezkoa da.
Gure lana sinplea da, eta oinarrizko atalak aurkezten ditugu kanta bakoitzeko:
forma musikala, analisi erritmikoa eta analisi melodiko-armonikoa.
Halere, puntu batzuk argitu beharrean aurkitzen gara:
* Gehienetan, kantuen partiturak jaso ditugun moduan aurkeztuko ditugu.
Dena den, kantatzerakoan, zeuek aukeratu zein tonalitatetan egin; hau da,
transportatu egin ditzakezue.
Haurrekin lan egiten baduzue, uste dugu FA, MI edo RE direla tonika
egokienak.
* Proposamen gisa, kantu guztietan oinarrizko akorde batzuk jarri ditugu
musika tresnekin laguntzeko.
Sarrera _____________________________________________________________________ 9
1.4. DIDAKTIKA
Liburu honetan agertzen diren zenbait adibide musika eskoletan lantzeko
egokiak dira; beste batzuk aldiz, eskolan lantzeko. Beraz bakoitzak har dezala
egokien datorkiona edo molda dezala. Hemen ideia batzuk besterik ez dira ematen;
gero bakoitzak erabil ditzala hobekien datorkion eran.
Koadroan liburu honetako kantuetan zehazki landutakoa seinalatu dugu,
kanta batean aipatzen ez diren arloak ere landu daitezkeela jakinik. Horretarako,
interesatzen zaigun arloa zehazten den beste kantu batera jo genezake pausoak
ikusteko.
Egiten diren proposamenak irekiak dira; hau da, ez dago ariketetako pauso
guztiak zehatz-mehatz jarraitu beharrik, irakasle bakoitzak moldatu beharko du
bere gelako beharren arabera.
Bestalde, proposamen hauek ez dira kantekin, oro har, erabil daitezkeen
bakarrak; aipatzen ez diren beste batzuk ere egokiak izan daitezke. Kasu
hauetarako liburu honek kantu guztien analisia eskaintzen du, irakasle bakoitzak
landu nahi dituen edukien arabera, kanten aukeraketa errazteko.
Liburu honetan, nahiz eta kanta bat lantzeko orduan ariketa zerrenda luze bat
aurkitu, horrek ez du esan nahi ariketa guztiak kantu berberarekin egin behar
direnik. Horiek kantak dituen aukera ezberdinak aipatzearren, eta beste kanta
batzuekin egin daitezkeen zenbait ideia ematearren aurkeztu ditugu; hau da, kantak
lantzeko orduan erabil genitzakeen zenbait ariketa mota azaltzearren. Pauso
guztiak jarraitu nahi baditugu helburu berbera betetzen duten hiruren bat kanta
hartu, eta hobe izango dugu ariketak hauen artean banatzea, bestela haurrak kanta
berberarekin aspertu egin genitzake.
Hortaz, edukien zailtasuna eta ikasleen jakintza mailari begira egokitu behar
ariketak.
Eduki ezberdinak lantzeko (melodia, erritmoa, e.a....), nahiz eta liburuan eredu
bakarra eman, edo batere ez eman, komenigarria da irakasleak bere irudimenaz era
askotan lantzea, haurrek errazago barnera dezaten, aldakortasun pertzeptiboa medio.
Esandakoaz gain, eta gure proposamenak oso aldakorrak direnez, haur
batzuekin hobeto edo okerrago funtziona ditzakete; beraz, irakaslearen baitan dago
bere errealitatera egokitzea.
Proposamen batzuek ikasleen artean, agian beste batzuek baino arrakasta
handiagoa lor dezakete; kasu honetan ere, irakaslearen esku uzten dugu
proposamen horien erabileraren maiztasuna.
10 ____________________________________________________________________________
Erritmo ariketetan, bestalde, esan beharra dago liburuan zehar askotan gorputz
perkusioa erabiltzen dela. Baina erritmoa gorputz perkusioaz gain, edozer gauzaz
eman daiteke: eskolako perkusio instrumentuez baliaturik, nahiz kaletik ekarritako
kainabera, makila, harri eta abar erabiliz. Hau ere irakasle eta ikasleen esku dago.
Hemen, batez ere, tinbre ezberdinak joko erritmikoak egiteko ematen digun aukera
aprobetxatu.
Kantuaren estruktura aurkezten den adibide didaktiko gehienetan, kantua bera
inplizituki lantzen da, bide ezberdinak erabiliz: erritmoa, melodia,...
Kantu batzuk lantzeko, ariketa zerrenda luze bat aipatzen da. Pauso guztiak
jarraitu nahi izanik, ez da komeni ordu oso bat gauza berbera lantzen ematea,
azkenerako ikasleei astun gerta baitakieke. Irakasle bakoitzak erabaki beharko du
kantu hori horrela lantzeko zenbat klase edo zenbat denbora erabiliko duen, baina,
dena dela, ez da komeni pauso guztiak egun berean egitea.
Oso kontutan eduki behar duguna ikaslearen adina da, eta bere gaitasun maila
ariketa bat edo beste egiteko orduan.
Ariketak azaltzeko orduan, askotan instrumentu laguntzaile bezala pianoa
aipatzen da, hori adibide gisa jarrita dago. Beste edozein instrumentu izan daiteke,
akordeoia...
Aholku batzuk
Edozein hezkuntza arlotan, eta musikan batez ere, kontutan eduki beharreko
oinarrizko araua: lehenengo bizi, gero sentitu eta azkenean idatzi eta
kontzeptualizatu.
Ez da komenigarria umeak beti kasetarekin batera kantatzea. Hobe da kantua
lehenago irakaslearekin ikastea, eta kaseta geroago entzutea. Garrantzitsuena
norberaren bertsioa(ak) baloratzea da.
Kantaren tesitura umeen adinera egokitu behar da (zenbat eta gazteago
altuago). Garrantzitsua da, baita ere, adinaren arabera, anbito egokia (zenbat eta
gazteago txikiagoa) duten kantak aukeratzea.
Posible denean, komenigarria da baita ere, eduki mota ezberdinak batera
lantzea, ikasleek arreta mantentzeko motibazio gisa, eta ikasle guztien ahalmena
aprobetxatzeko.
Kantua ez dago egun batean osoki landu beharrik, egun ezberdinetan
irakasteko sekuentziatzea da hoberena, eta ahal bada proposamen ezberdinen
bidez.
Sarrera _____________________________________________________________________ 11
Klasean ikaslearen arreta mantendu nahi badugu, ariketek laburrak, ugariak
eta ezberdinak izan behar dute; bestela, aspertu egiten dira, eta arreta galtzen dute.
Edukiak lantzeko orduan, eduki bera era ezberdinetan lantzeak garrantzi
handia du, honela ikasleak ekintza ezberdinak egiten ari den sentsazioa du, baina
aldi berean, gauza bera lantzen ari da. Era honetan lan egiteak zenbait abantaila
dakartza ikaslearentzat; ariketa ezberdinak direnez, ez da aspertzen eta era batera
eginez ongi ulertu ez badu, beste era batera landuz hobeto uler dezake.
Azkenik, nahiz eta irakasleak klasean edukiak lantzerakoan ordena bat ezarri,
ikasleen erantzunaren arabera, ordena hori alda aldatu egin daiteke.
Nola erakutsi kanta berri bat
Ondorengo hauek oinarrizko arau batzuk besterik ez dira. Liburuan zehar,
adibide konkretuen bidez lantzeko, zenbait modu berezi aurkeztuko da.
Lehenengo eta behin, kantua den bezala, osorik aurkeztu.
Gero, letra buruz ikasteko zaila bada, musika gabe eta zatika landu. Letraren
zatiketa egiterakoan, esanahiaren arabera logikoena dena egingo da. Lan honetan
lehenengo irakasleak bakarrik esango du, eta gero ikasleek errepikatu egingo dute.
Gero eta zati luzeagoak landuko dira, eta azkenik letra osoa.
Letra erritmoarekin lotuta landu, lehenengo zatika eta gero osorik.
Melodia soilik edo letrarekin batera (zailtasunaren arabera) zatika eta gero
osorik, letrarekin egin den antzera, zati antzekoak argi ezberdinduz landu, eta
sailak ondo menperaraziz.
Kantuaren interpretazio ezberdinak egin: abiadura ezberdinak, fuerte, pozik, ...
12 ____________________________________________________________________________
Sarrera _____________________________________________________________________ 13
KANTUAORRIALDEATESTUAERRITMOAMELODIADRAMATIZA-
ZIOA
INSTRUMEN-
TAZIOA
DANTZA
psikomotrizi
ENTZUNAL-
DIAK
Loaloa18AzalpenaPultsua
erritmoa
Esaldiak
melodia
Itzalak
AbulunAbuluna21P.mugatua
(bordoia)
P.mugagabea
Txalopintxalo31Pultsazioa
Erritmoa
Txalitotxalo36formula
erritmikoak
Interbaloak
Joannintzen
merkatura
71SeriazioajolasakHotsak
Txakurraeta
katua
87IpuinaPultsua,azentua
...
AntzezpenaJolasdantza
Beleaetaaxeria99IpuinaTxontxongiloaJolasdantza
ArrainSaltzailea117DiktaketaForma
Tonualdaketa
Irutenarinuzun123P.mugatua
(akordeak)
P.mugagabea
Landaneder
aitzurra
131Perkusio
mugagabea
AdizanGabriela137Formula
erritmikoa
Modalitatea
Aitakemandaut
dotea
148OstinatoaPerkusio
mugagabea
Prakazar
txikitxoa
151Euskalkiak
AiPeruPeru155FormaJolasdantza
2. KANTUAK (sailkapenaren arabera)
2.1. SEHASKA KANTAK
2.1.1. Sarrera
Sehaska kantak lo eragiteko kantak dira. Haurraren loa eragiteko giro epel eta
xamurra sortu nahi horretan lagungarri zaizkigu kantu mota hauek berez duten
erritmo motela, errepikakorra, monotonoa; lagungarri era berean melodiaren
erraztasuna, hitz sinpleen goxotasuna...
Zenbait lekutan Sehaska kantak esan beharrean bestelako izendapena
erabiltzen dute, adibidez: Dringilin-dranguak sehaskaren mugimenduak sorturiko
hots onomatopeikoak direla eta asmatutako hitza, Obabakoak, edota Baztan
inguruan erabiltzen duten Maroak goxoa hitza.
2.1.2. Kantuak
Mox mox katuko (AZKUE; Cancionero popular vasco)
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 15
Mox, Mox, katuko Mox, Mox, katuko,
noiz aiz eltzeko noiz haiz heltzeko
aur edertxo (i)onekin jostatzeko? haur edertxo honekin jostatzeko?
Erpe zorrozko, Erpe zorrozko
oik iretzako horiek hiretzako
gorde itzak aurrak negar ez eiteko! gorde itzak haurrak negar ez egiteko!
Ergobian (Astigarraga) Saturnina Otegik abestu zuen.
============================&
b 6
8 ^««««
j
Mox
««««
«««««
««««^.
mox
Dm
^
ka
^
- tu
^««««
- ko noiz
^««««
j ««««
«««««
««««^.
aiz
^
el -
^
tze
^««««
- ko
^««««
j
aur
9
8ll ll ll ll
============================&
b 9
8 »»»»
»»»» »»»»
oe.
e
Gm
- der
oe
-
oe
txoi
««««
««««
««««^.
on
F
-
^
e -
^
kin
««««
««««
««««^.
jos
Edim
- ta
^
-
^
tze -
^««««
ko?
Dm
^««««
j
Er -
««««
«««««
««««^.
pe
F
zor
^
-
^
oz -
^««««
ko oik
^««««
j 6
8ll llll ll llll
============================&
b 6
8 ««««
«««««
««««^.
e -
^
re -
^
tza
^««««
- ko
^««««
j
gor -
9
8
»»»»
»»»» »»»»
oe.
de
Bb
oe
itzak,
oe
aur
««««
««««
««««^.
- ak
F
^
ne
^
- gar
««««
««««
««««^.
ez
Am
ei
^
-
^
te -
^««««
.
ko.
Gm
OE OE
ll llll ll ""
16 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 17
Loa-loa (GEREÑO, L.; Euskal abestiak)
Loa-loa txun txurrun berde, Loa-loa txun txurrun berde,
loa-loa masusta, loa-loa masusta,
aita gurea Gasteizen da, aita gurea Gasteizen da
ama mandoan artuta. ama mandoan hartuta.
Aita gureak diru asko du, Aita gureak diru asko du,
ama bidean salduta. ama bidean salduta.
Loa-loa. Loa-loa.
18 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 19
APLIKAZIO DIDAKTIKOA
Testoa.
Letra aldetik, ume txikientzat gogorregia da.
Nagusiekin letra aztertu eta komenta daiteke (garaia, emakumearen egoera ...)
Erritmoa.
· Pultsazioa, tenpoa eta erritmoa tresna ezberdinez markatu: batzuk erritmoa,
beste batzuk pultsazioa, hirugarren talde batek tenpoa, azpizatiketak egin ...
· Erritmoa soilik markatu, musikarik gabe.
· Letra gehitu.
· Esaldiak ezberdindu, psikomotrizitate ariketa baten bidez. Kantua lau
esaldiz osaturik dagoenez, esaldi bakoitza mugimendu ezberdinez
adieraziko dugu, mugimendu horiek beraiek inprobisa ditzakete edo
honako hau egin: korroan astiro ibiliaz, suabe-suabe kantatu eta esaldi
aldaketetan:
° Lehenengoan erlojuaren norabidea jarraituz ibili.
° Bigarrenean bestalderantz joan.
° Hirugarrenean besoak goraka igoaz, korro barrurantz joan.
° Laugarrenean besoak jaitsiaz kanporantz jo.
Doinua
Ahotsak garrantzi handia du, sehaska kanta baita, beraz kontutan izan behar
dugu matizek duten garrantzia.
· Melodia kantatu letrarik gabe.
· Notekin kantatu.
· Denari letra gehitu.
· Modu minor melodikoan dagoenez, hau adierazten duten motiboak
nabarmenduko ditugu. Horretarako, tonika, dominantea eta subtonika
markatuko ditugu. Adibidez, instrumentu baten laguntzaz hiru akorde
horiek adieraziko ditugu eta beraiek aldaketa bakoitza mugimendu berezi
baten bidez adierazi beharko dute, edo beraiek xilofono edo metalofonoen
bidez bordoia erabiliz, kantua interpretatu.
Dramatizazioa.
Itzal edo txontxongilo bidez antzeztu.
Itzalak: Kartoi batean behar dugun irudiaren silueta marraztu eta ebaki, gero
makila batean erantsi. Ondoren, silueta mugitu behar den eskenatokia prestatu,
honetarako albo batetik bestera izara bat zabaldu eta atzeko aldean foko bat jarri.
Itzalak lortzeko, silueta maindire eta fokoaren artean mugituko da.
20 ____________________________________________________________________________
Abulun, abulun, abuluna (AITA DONOSTIA; Cancionero vasco, I Tomoa,
8. zenb., 13-14.or.)
Abulun, abulun, abuluna, Abulun, abulun, abuluna,
hauxe duzu haur ona. hauxe duzu haur ona.
Hontaz eros nezake Hontaz eros nezake
Parise eta Baiona. Paris eta Baiona.
Kanta hau Nafarroako Luzaiden jasoa da.
=======================&
### 68 ««««
««««
««««
^
A
^
- bu
^
- lun,
««««
««««
««««
^
a
A
-
^
bu-
^
lun,
»»»»
»»»»
»»»»
oe
a-
oe
bu-
oe
lu-
^««««
na,
oe»»»»
hau
F#m
- xe
oe»»»»
J ^««««
du
D
-
^««««
j
zu
^««««
haur o
oe»»»»
J
-
oe»»»»
.
na.
A
Hon
oe»»»»
-taz
oe»»»»
J
ll ll ll ll ll ll
=======================&
##
# »»»»
»»»»»
»»»»
»»»»
oe
e
E7
-
oe
ros
oe
ne -
oe
za -
^««««
.
ke
A
Pa
»»»»
»»»»
»»»»
oe
- ri
oe
- se
oe oe»»»»
e
E7
-
^««««
j
ta
oe»»»»
Ba - io
oe»»»»
J
-
^««««
.
na.
A
OE.
ll ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 21
ANALISIA
APLIKAZIO DIDAKTIKOA
Instrumentazioa
Bordoi sinple batez instrumentatu dugu kantu guztia. Kantua lantzen hasi
aurretik, ikasleei instrumentazioaren pentagrama bat edo bi azterrarazten badiegu,
nahiz eta ez jakin zer diren bordoia edo akordeak, berehala konturatuko dira hiru
egitura armoniko bakarrik errepikatzen direla: do-sol, fa-do eta sol-re. Horretaz
ohartu ondoren, nahi izanez gero, bakoitzak interpretatu behar duen
instrumentuaren lerroa aztertu eta gero akorde horien aldaketak non diren belarriz
antzematen saia daiteke. Oso zaila suertatzen bada partiturari jarraiki jo.
Hori guztia bizi eta esperimentatu ondoren bordoia eta akordeen azalpen
teoriko txiki bat eman geniezaieke. Beti kontutan izan, musika lehendabizi bizi,
esperimentatu egin behar dela, eta gero kontzeptualizazioetan sartu.
Instrumentazioko pentagrama guztiak aldi berean egitea ez da baharrezkoa.
Ikasleen mailaren arabera irakasle bakoitzak bere gelara egokitzen saiatu beharko
du: zein pentagrama, zenbat ...
22 ____________________________________________________________________________
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
¬
L
==================& ««««
««««
««««Q.
2
^ ^ ^ »»»»
»»»»
»»»»
oe
C
oe oe oe»»»»
»»»»
»»»»
oe oe oe»»»»
oe»»»»
oe»»»»
J oe»»»»
F
oe»»»»
J oe»»»»
oe»»»»
J oe»»»»
.
C
oe»»»»
oe»»»»
J
Xilofoi sopranoa
==================& Q.
2
oe_»»»»
^««««
joe_»»»»
^««««
j ^««««
joe_»»»»
oe_»»»»
^««««
j oe»»»»
^««««
joe»»»»
^««««
j ^««««
joe_»»»»
oe_»»»»
^««««
j
Xilofoi altua
==================& Q.
2 oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J
oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
oe»»»»
J
^««««
joe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J
Metalofoi sopranoa
==================& Q.
2 oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
. oe»»»»
.
^««««
.
Metalofoi altua
==================& Q.
2 ^««««
.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
. ^««««
.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
. oe»»»»
.
^««««
.
Xilofoi baxua
==================& Q.
2 ^««««
.
_»»»»
.
^««««
. ^««««
.
_»»»»
.
^««««
. ^««««
.
_»»»»
.
^««««. ^««««
.
_»»»»
.
^««««
.
Metalofoi baxua
==================& Q.
2
««««.
_»»»»
. _»»»»
.««««. ««««
.
»»»»
. ««««.
_»»»»
.
Triangelua
==================/
Zintzarriak
Q.
2
Ó_. ¿_«««
. Ó_.
OE. ü»»»»
ü»»»»
J
¿_«««
.
ü»»»»
ü»»»»
J ü»»»»
ü»»»»
J
Ó_.
ü»»»»
OE.
Klabeak
==================/Panderoa
««« ««« «««
Q.
¿ ¿ ¿ ««« ««« «««
¿
Ó.
¿ ¿ ¿««« ««« «««
¿ ¿ ¿«««
.
Ó.
OE. Ó_.
Ó.
Ó_.
OE. ü»»»»
.l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
ABULUN ABULUN ABULUNA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 23
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
¬
L
=======================&
»»»»
»»»»
»»»»
»»»»
oeG
oe oe oe oe»»»»
.
C
oe»»»»
»»»»
»»»»
oe oe oe»»»»
G
oe»»»»
J oe»»»» oe»»»»
J oe»»»»
.
C
OE
=======================& oe»»»»
OE ^««««
j oe»»»»
OE ^««««
j oe_»»»»
OE ^««««
j
oe_»»»»
OE ^««««
j OE ^««««
joe»»»»
OE
oe»»»»
^««««
j ^««««.
oe_»»»»
.
OE
=======================& oe»»»»
oe»»»»
J
^««««
j
oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
oe»»»»
J
^««««
j
oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J oe»»»»
^««««
j
oe»»»»
J
^««««
.
oe»»»»
.
=======================&
^««««
.oe»»»»
. oe»»»»
.
^««««
. oe»»»»
. ^««««
. ^««««
.
oe»»»»
.
=======================&
^««««.
oe»»»»
. ^««««.
oe»»»»
.
^««««
.
oe»»»»
. oe»»»»
.
^««««
. ^««««.
oe»»»»
. oe»»»»
.^««««. ^««««
.
oe»»»»
.
=======================&
^««««
.
_»»»»
.
^««««
. ^««««
.
_»»»»
.
^««««
.
^««««
.
_»»»»
.
^««««. ^««««
.
_»»»»
.
=======================&
««««.
»»»»
.
_»»»»
.««««. »»»»
.««««.
««««.
_»»»»
.
=======================/
¿_«««
.
Ó.
Ó_.
OE. oe»»»»
oe»»»»
J oe»»»»
¿_«««
.
oe»»»»
J oe»»»»
oe»»»»
J oe»»»»
.
¿_«««
OE.
OE.
=======================/
Ó_.
ü»»»»
. ü»»»»
.
OE.
ü»»»»
.
¿««« ««« «««
OE.
¿ ¿ ««« ««« «««
¿
ü»»»»
.
¿ ¿ ¿««« ««« «««
¿ ¿ ¿«««
.
ü»»»»
.
OE.
OE.
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l
l "
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
"
24 ____________________________________________________________________________
Lotxo (AZKUE; Cancionero popular vasco, 171. zenb., 29. or.)
Lotxo engañadore Lotxo engainadore
falso traidorea. faltsu-traidorea.
Lotxok engañako dau Lotxok engainatuko du
bai gure umea. bai gure umea.
Azkuek Aramaion Gabriela Altuberengandik jaso zuen.
=======================&
##
# 2
4
Moderato assai
««««
««««
««««
^
Lo
F#m
-
^
txo
^
en
»»»»
»»»»
oe
- ga -
oe
ña -
^««««
j
do
oe»»»»
.
- re
««««
««««
««««
^
fal -
^
so
^
trai
««««
««««^
do--
^
re -
oe»»»»
a
A
oe»»»»
J
ll ll ll ll ll
=======================&
###
««««
««««
««««
^
lo
A
-
^
txok
^
en-
««« ««««
^
ga --
^
-ña
oe»»»»
J
E
ko
oe»»»»
.
dau
«««« ««««
««««
^
bai
F#m
^
gu
^
re-
««««
««««^
C#
u-
^
-me
^««««
a.
F#m
^««««
j
ll ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 25
ANALISIA
26 ____________________________________________________________________________
Margulili artean (AZKUE; Cancionero popular vasco, 173. zenb., 30. or.).
Margu-lili-artean Mazusta lore artean
erleak naro ebiltan dra; erleak sarritan ibiltzen dira;
korren lilia gore aurrak horren eztia gure haurrak
ñola ezin doke murtxa. ezin duenez dastatu.
Erleak aurkoi bazrade, Erleak haurkoiak bazarete
fanzte beste lilitra. zoazte beste loreetara.
Oil. oil erle kuek Uxatu, uxatu erle hauek
kartxeritik gain kartra; kartxiritik (baratzetik) gainera (gora)
larre-liliak ostadar larre-loreak ostadarraren
margo poliz xaztan dra: margo politez janzten dira:
oli-ta dundukoi dud hori eta urdin zalea duk
loxka dagon nore aurra. lotan dagoen nire haurra.
Mariano Mendigatxarengandik Bidankozen (Erronkarin) jasoa. Letra ez da
jatorrizkoa.
============================&
# 2
4 OE
Mar
««««
««««
^
Em
-
^
gu -
«««« ««««
^
li -
^
li
««««
««««^
ar -
^
te -
^««««
an er
««««
««««
^
-
^
leak
«««« ««««
^
na
Bm
-
^
roe -
««««
««««^
bil -
^
tan
««««
dra;
Em
^««««
j
««««
««««
^
ko
G
-
^
rren
««««
««««
^
ez
D
-
^
tia
«««« ««««
^
go -
^
reau -
ll ll ll ll ll ll ll ll
============================&
# oe»»»»
rrak
D
ño
»»»»
»»»»
oe
G
- la
oe »»»»
»»»»
»»»»
oe
e
Am6
-
oe
zin
oe
do
»»»»
»»»»
oe
-
D
ke
oe
mur -
oe»»»»
Em
txa.
oe»»»»
J OE
Er
««««
««««
^
Em
- le
^
-
«««« ««««
^
ak
^
aur -
««««
««««^
koi
^
baz -
^««««
rade
D
fanz
««««
««««
^
Em
-
^
te
ll ll ll ll ll ll ll
==================&
#
«««« ««««
^
bes
Am
^
- te
««««
««««^
li
Bm
-
^
li -
««««
tra.
Em
^««««
j
OE
ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 27
ANALISIA
28 ____________________________________________________________________________
2.2. JOLAS KANTAK
2.2.1. Sarrera
Kanta sail honen izendapenak dioen moduan, talde honetan helburu moduan
jolasa duten kantak jaso ditugu.
Kantu baten laguntzaz girotzen diren jolas hauetan haurren hizkuntzaren
xamurtasun eta freskotasuna isladaturik ikus ditzakegu. Ederra da antzinako
haurren ahotsen oihartzuna entzun ahal izatea.
2.2.2. Kantuak
Iru bortzeko (AZKUE; Cancionero popular vasco)
============================&
# 68
««««
««««
^
I
^
- ru
««««
««««
««««
^
bor
G
-
^
tze -
^
ko
««««
««««
««««
^
a - ma
^
-
^
bortz
oe»»»»
.
di - ra,
D
««««
«««««
«««««^
a
^
- ma
^
-
^««««
bor - tzen
^««««
j ««««
««««
««««
^
kon -
#^
tu
^
aun -
ll ll ll ll ll
============================&
# oe»»»»
.
di
D7
- a
oe»»»»
G
nai
^««««
j
-
^««««
zu pin
^««««
j
-
««««
««««
««««
ta
^
Em
bat
^ ^
jo -
^««««
.
ka
D
- tu
oe»»»»
a
oe»»»»
J
-
oe»»»»
ma
G
oe»»»»
J
bortz
^««««
di
D
- re
^««««
j
-
9
8ll ll ll ll ll
====================&
# 9
8 ^««««
la?
G
oe»»»»
J
a -
oe»»»»
ma
C
bortz
oe»»»»
J ^««««
di
D7
- re
^««««
j
-
^««««.
la?
G
OE OE
ll llll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 29
Iru bortzeko amabortz dira, Hiru bosteko hamabost dira,
amabortzen kontu aundia hamabosten kontu handia
naizu pinta bat jokatu nahi duzu pinta bat jokatu
amabortz direla? amabortz direla? hamabost direla? hamabost direla?
Baztaneko Bozate herrian Graciosa Elejaurenak abestu zuen.
ANALISIA
30 ____________________________________________________________________________
Txalopin txalo (ETNIKER; Juegos infantiles en vasconia)
Txalopin txalo xoxua an dago; Txalopin txalo xoxoa han dago;
xoxua mizpiru gañian dago. xoxoa mizpiru gainean dago.
Ta nai badu, bego, Eta nahi badu, bego,
ta nai badu, bego; eta nahi badu, bego;
zapatatxo berrien esperoan dago. zapatatxo berrien esperoan dago.
Etniker taldeak Nafarroan bildutako bertsioa.
=======================&
3
8 ^««««
j
Txa -
«««« ««« ««««
^
lo
G
-
^
pin
^
txa -
^««««
j
lo
^««««
j
xo -
«««« ««« ««««
^
xu -
^
aan
^
da -
^««««
j
go;
oe»»»»
J
ta
»»»»
»»»»»
»»»»
oe
xo
C
-
oe
xu -
oe
a
ll ll ll ll ll ll ll
=======================& «««« «««
««««^
miz
G
^
- pi -
^
ru
«««««
«««««
«««
«««««
^
ga
^
D7
-
^
ñi- an
#^
da -
^««««
j
go.
G
^««««
j
Ta
««««
«««« ««««
««««
^
nai
^
G
ba
^
- du,
^
be -
^««««
j
go,
^««««
j
ta
««««
«««« ««««
««««
^
nai
Em
^
ba
^
- du,
^
be -
ll ll ll ll ll ll ll
=======================& ^««««
j
go;
za
»»»»
»»»»
oe
-
oe
pa
»»»»
»»»»»
»»»»
oe
- ta
Am
-
oe
txo
oe
be -
«««« «««
«««««
««««^
rri
G
-
^
en es
^
-
^
pe
«««««
«««
«««««
^
- ro
D7
-
^
an
^
da -
^««««
go.
G
ll ll ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 31
ANALISIA
32 ____________________________________________________________________________
APLIKAZIO DIDAKTIKOA
Erritmoa
Honelako kantuak, batez ere haur hezkuntzarako dira, eta beraiei zuzendurik
azalduko ditugu.
Nahi izanez gero, lehenik letra adierazteko espresio era ezberdinak erabiliz
irakats daiteke (melodiarik erabili gabe).Adibidez, negarrez, barrez, lotsaturik,
ahots lodiz, mehez... Letra lantzeko orduan erritmoa errespetatzen badugu, hobeto.
Gero, ikasi dugun letra horren erritmoa txaloz jo genezake edo zuzenean
melodia sartuta ere egin daiteke. Erritmoa lantzeko txaloak ez ezik, perkusio-
-instrumentu txikiak ere oso aberasgarri suertatzen dira.
Ikusten dugunean haurrek kantaren letra, melodia eta erritmoa nahiko ongi
barneratua dutela, hori lortzeko erabili ditugun zenbait baliabideri egitura bat
ematen saiatuko gara. Adibidez:
· Eskutxoak atzean gorderik, kantua abestuko dugu.
· Oraingoan ahoa isilduko da eta eskuek kantatuko dute; hau da, ahoz letraren
keinua bakarrik egingo dugu (adinaren arabera eta denborarekin ahoaren
keinua kentzen joan erritmoa bakarrik gera dadin) eta txaloz emango dugu
abestiaren erritmoa.
· Ahoak eta eskuek kantatuko dute, hau da, txaloz erritmoa eramango dugu
eta aldi berean abestu egingo dugu.
· Oraingoan ahoak kantatuko du, baina kontuz, magalean pultsazioa emango
baitugu. Adin honetan abesti baten erritmoa eta pultsazioaren kontzeptuak
ulertzea oso zaila da. Beraz, saiatu gutxienez imitazioz ongi egin dezaten.
· Berriro pultsazioa landuz abestuko dugu, baina oraingoan bikoteka, ondoko
lagunarekin ; txalo bat norberak ,txalo aurreko lagunari ...
Azkenik, korro handi batean guztiok eskutik helduta, saltoka abestuko dugu.
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 33
Talotxin talotxin. (ETNIKER; Juegos infantiles en Vasconia, 93-94. or.)
Talo, talotxin, Talo, talotxin,
gure aurrak bortz otsin gure haurrak bost otsin
zato, amatxi, zatoz, amama,
opil aundi batekin, opil handi batekin,
sopaz ase gaitezin, sopaz ase gaitezen
guziok arekin. guztiok harekin.
Abesti hau Saran jasoa da.
=======================&
2
4 «««« ««««
^
Ta
^
- lo -
^««««
txin
C
ta
««««
««««^
- lo
^
-
^««««
txin,
Am
gu
«««« ««««
^
- re
^ «««««
««««
««««
«««««
^
au
Dm
-
^
rrak
^
G
bortz
^
o -
^««««.
tsin.
C
ll ll ll ll ll ll
=======================& ««««
««««
««««
««««
^
Za
C
-
^
to,
^
a -
^
ma -
^««««
txi, o
««««
««««
^
- pil
^ ««««
««««
««««
««««
^
aun
F
^
- di
^
ba -
^
te -
oe»»»»
kin,
Am
so
««««
««««^
F
-
^
paz
ll ll ll ll ll
=======================& ««««
««««
««««
««««^
a
G7
-
^
se
^
gai -
^
te -
^_««««
zin,
C
gu
««««
««««
^
- zi
^
-
^««««
ok
G7
a
«««« ««««
^
- re
^
-
oe»»»»
kin.
C
OE
ll ll ll ll ""
34 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 35
Txalito txalo. (ETNIKER; Juegos infantiles en Vasconia, 92. or.)
Txalito txalo, Txalito txalo,
txalopin txalo, txalopin txalo,
txoritxua mispillua txoritxua mizpiraren
gañian dago; gainean dago;
badago, bego, badago, bego,
zapatatxo berrixeri zapatatxo berriari
begira dago. begira dago.
=======================&
# 24 »»»» »»»»
oe.
Txa
Am
-
oe
li -
««««
««««^.
to
D7
txa
^
-
««««
lo,
G
»»»» »»»»
oe.
txa
Am
- lo
oe
-
««««
««««^.
pin
D7
- txa
^
-
««««
lo,
G
««««
«««
««««^
txo
D7
^
- ri
^
-
^««««
txu -
G
a
ll ll ll ll ll ll
=======================&
#
««««
«««
««««^
mis
D7
^
-
^
pi -
^««««
lu - a
G
««««
«««««^.
ga
D7
-
^
ni -
««««
««««^.
an da
^ ««««
- go;
G
««««
««««^.
ba
Am
- da
^
-
««««
««««^.
D7
go, be
^ ««««
- go,
G
ll ll ll ll ll ll
=======================&
#
««««
«««
««««^
za
D7
^
- pa
^
-
^««««
ta -
G
txo
««««
««««
««««
^
be
D7
^
- rri
^
-
^««««
xe - ri
G
««««
««««^.
be
Am
-
^
gi -
««««
««««^.
ra
D7
da
^
-
^««««
go.
G
OE
ll ll ll ll ""
36 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 37
APLIKAZIO DIDAKTIKOA
Abesti honek intonazio eta erritmo zailtasunak ditu. Horregatik, komenigarria
da abestia ikasi aurretik ariketa berezi batzuk egitea. Batez ere, gure asmoa partitura
irakurketa lantzea bada, eta horretarako abestia partituratik zuzenean lantzea
erabakitzen badugu. Honela, bi arlo hauek lantzeaz gain, abestia ondo abesteko
bidea jartzen da.
Erritmoa
Ondoko erritmo ariketa hauen bidez, pultsazioa hiru edo lau zatitan
banatzearen ezberdintasunaz (abestian agertzen diren barianteetan) konturatzea eta
egiteko gai izatea lortu nahi da.
Oinekin pultsua markatuz eta zenbakiak edo silaba bat ahoskatuz bat, bi, hiru
edo lau kolpe markatuko ditugu pultsu barruan, ordena ezberdinak jarraituz.
Konpas hauek aurreko ariketan markatu diren eran landu, lehenengo hirukotxoak
(a), eta kortxeaerdiak (b) eginez gero. Baina gero, era ezberdinetan tartekatu
batzuk eta besteak. (Kontuz a-2 eta b-2rekin, zeren eta oso erraz nahasten dira)
a-1 b-1
a-2 b-2
Gero partituraren irakurketa erritmikoa egin.
========/ ««« «««
¿. ¿ ««« «««
¿. ¿ ""========/ ¿«««
¿«««
j ¿«««
¿«««
jll llll
=======================/ ¿«««
Bat
¿«««
Bat
««« ««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Bat
¿
Bi
««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
««« ««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
¿
Lau
««« ««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
¿
Lau
ll llll llll llll llll=========/ ««« ««« «««
¿ ¿ ¿ ««« ««« «««
¿ ¿ ¿ llll
=======================/ ¿«««
Bat
¿«««
Bat
««« ««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Bat
¿
Bi
««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
««« ««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
¿
Lau
««« ««« ««« «««
¿
Bat
¿
Bi
¿
Hiru
¿
Lau
ll llll llll llll llll
38 ____________________________________________________________________________
Melodia
Abestian agertzen diren notekin, eta hauen tonika errespetatuz, melodia
ezberdinak inprobisatuko dira; lehenengo, irakasleak zuzendutakoak, eta gero
ikasleek jolas giroan asmatzen dituztenak.
Landu bitarte (interbalika) ariketa egoki batzuk, abestian agertzen diren bitarte
zailenak menperatu ahal izateko. Adb:
=======================&
»»»»
»»»»
oe oe ^«««« oe»»»» ^«««« ««««
««««^ ^ ^«««« oe»»»» ^«««« ««««
««««^ ^ #^«««« ^««««
^«««« «««« Ó
ll ll ll ll llll
=======================&
««««
«««««
««««
««««^ ^ ^ ^ ««««
««««^#^ ^«««« ««««
«««««
«««««
««««^ ^ #^ ^ ««««
«««««
«««««
««««^ ^ #^ ^ ««««
««««
«««««
««««^ ^ #^ ^ll llll ll ll ll
=======================& ^«««« OE oe»»»»
J «««« ««««
#^ ^ oe»»»»
J
«««« ««««
#^ ^ ^««««
j
«««« ««««
#^ ^ ^«««« OE
ll llll ll ll ll llll
=========& #oe w oe oe oe
ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 39
TONIKA
2.3. OHITURAZKO KANTAK
2.3.1. Sarrera
Sail honen barruan urteko garai ezberdinetan edota egoera berezietan urtetan
zehar kantatuak izan diren abestiak bildu nahi izan ditugu: Gabon garaiko abestiak,
eske kantak, egun seinalatuetan entonaturiko doinuak... Ohiturazko kanta bihurtu
dituzte iragandako urte luzeek eta ohiturari esker heldu dira gure egunetara.
2.3.2. Kantuak
Aingeru batek dio. (AITA DONOSTIA; Cancionero vasco,
I Tomoa, 40 zenb., 62-63. or.)
=======================& b 6
8 ««««
««««
««««^
Ain
Dm
^
-ge
^
-ru
^««««
ba -
oe»»»»
J
tek
^««««
di
Gm
- o
^««««
j ««««
««««
««««^
goi
Dm
^
-go
^
-ra
^««««
ba - su
^««««
j
-
^««««
an,
Am
aur
««««
««««
««««^
Dm
-
^
txo
^
bat
^««««
ja -
oe»»»»
J
yo
^««««
de
Gm
- la
^««««
jll ll ll ll ll ll
=======================& b ««««
««««
««««^
bart
Dm
^
gu
^
- re
^««««
au
Am
-
^««««
j
zo-
^««««
an.
Dm
Ar
«««« «««« ««««
^
-du
^
-
^
a
oe»»»»
e
Bb
-
oe»»»»
J
dan
oe»»»»
e
F
- ta
^««««
j «««« ««« ««««
^
lo
C
^
ba-
^
tez
oe»»»»
zen -
oe»»»»
J
tza-
^««««
tu,
F
aur
««««
«««««
««««««
^
u
^
- ni
^ll ll ll ll ll ll
=======================& b ^««««
biar
oe»»»»
J
di -
^««««
o
C
- gu
^««««
j ««««
««««
««««^
e
Dm
-
^
der
^
- ki
^««««
kan
Am
- ta
^««««
j ««««
.
- tu.
Dm
ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 41
1.- Aingeru batek dio 1.- Aingeru batek dio
goigora basuan, goi-goian basoan,
Aurtxo bat jayo dela Haurtxo bat jaio dela
bart gure auzoan. bart gure auzoan.
Ardua edan eta Ardoa edan eta
lo batez zentzatu, lo batez zentzutu,
Aur uni biar diogu Haur honi behar diogu
ederki kantatu. ederki kantatu.
2.- Belengo portalian 2.- Belengo portalean
Jesus nuen ikusi, Jesus nuen ikusi,
Nere pena guziak nire pena guztiak
joan ziren igesi. joan ziren ihesi.
Atozte, bai, artzayak, Zatozte, bai, artzainak,
atozte nigana; zatozte nigana;
ganaduak utzirik, ganaduak utzirik,
goazen Belenera. goazen Belenera.
Baztaneko Arroiz herrian bildu zuen Aita Donostiak 1911. urteko abenduaren
27an. Gabon garaiko abesti hau Maria Irurzunek kantatu zuen.
42 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 43
Aur eder. ( Oihuka, 6. zenb., 7. or.)
1.- Aur eder baten bila 1.- Haur eder baten bila
gabiltza zoratzen gabiltza zoratzen
ta izarrak esan digu eta izarrak esan digu
galdetzeko emen. galdetzeko hemen.
Jaungoikoaren erri Jaungoikoaren herri
maite Jerusalen maite Jerusalen
esan zaiguzu laister esan iezaguzu laster
Jesus nun jaio den. Jesus non jaio den.
=======================&
# 5
8 ««««
««««
««««
^
Aur
G
^.
e - der
^ ««««
««««
^.
ba
D7
- ten
^ oe»»»»
.
bi
G
-
oe»»»»
la
C
»»»»
»»»»
»»»»
oe
ga
G
-
oe.
bil - tza
oe ««««
««««
^.
zo
D
- ra
^
-
^««««.
tzen
G
^««««
D7
ll ll ll ll ll
=======================&
#
««««
««««
««««
^
tai
G
^.
- za -
^
rrak
««««
««««
^.
e
D7
- san
^ oe»»»»
.
di
G
-
oe»»»»
C
gu
»»»»
»»»»
»»»»
oe
gal
G
-
oe.
de - tze
oe
-
D7
««««
««««
^.
ko
^
he -
^««««.
men
G
^««««
j
ll ll ll ll llll
=======================&
# »»»»
»»»»
»»»»
oe
Jaun
oe.
- goi -
oe
ko
»»»» »»»»
oe.
- a - ren
oe oe»»»»
.
e -
oe»»»»
rri,
»»»»
»»»»
»»»»
oe
mai
D
oe.
- te
oe
Je -
««««
««««^.
ru - sa
^ oe»»»»
.
- len -
oe»»»»
G
,
ll ll ll ll ll
=======================&
#
»»»»
»»»»
»»»»
oe
e -
oe.
san zai
oe »»»»
»»»»
oe.
-
C
gu - zu
oe oe»»»»
.
lais
G
-
oe»»»»
ter
»»»»
»»»»
»»»»
oe
Je
D7
-
oe.
sus
oe
nun
»»»»
»»»»
oe.
jai - o
oe oe»»»»
.
G
den - .
oe»»»»
J
ll ll ll ll ""
44 ____________________________________________________________________________
2.- Izar bat agertu da 2.- Izar bat agertu da
dirdiraz zeruan dirdiraz zeruan
kinuka ari zaigu keinuka ari zaigu
gabon gaberdian. gabon gauerdian.
Jaungoikoaren.... Jaungoikoaren...
3.- Opariakin gatoz 3.- Opariekin gatoz
izarra gidari, izarra gidari,
eman nai dizkiogu eman nahi dizkiogu
gaur bertan berari. gaur bertan berari.
Jaungoikoaren.... Jaungoikoaren...
4.- Estalpe zar batean 4.- Estalpe zahar batean
dago otzez dardaraz; dago hotzez dardaraz;
azkar nai degu Jesus azkar nahi dugu Jesus
berotu arnasaz. berotu arnasaz.
Jaungoikoaren.... Jaungoikoaren...
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 45
ANALISIA
46 ____________________________________________________________________________
Aita San Antonio. (ANSORENA; Euskal kantak, 2.1. zenb., 35. or.)
=======================& b 68 ««««
««««
««««
^
Ai
F
^
-ta
^
San
^««««
An -
oe»»»»
J
to-
^««««
.
ni
C
-
^««««.
o
««««
««««
««««
^
Ur
^
-ki
^
-o
^««««
- la - ko
^««««
j
-
««««
.
a,
F
««««
««««
««««
^
Ai
^
-ta
^
San
^««««
An -
oe»»»»
J
to-
^««««
.
ni
C
-
^««««.
o
ll ll ll ll ll ll ll
=======================& b ««««
««««
««««
^
Ur
^
- ki
^
- o
^««««
- la - ko
^««««
j
-
^««««
.
a
F
^««««
.
as
D7
-
oe»»»»
ko
Gm
- ren
^««««
j
bi
««««
««««
««««
^
-
^
ho
^
-
98 ^««««
tze
Dm
-
^««««
j
ko
««««
«««« ««««
^
san
A7
-
^
tu
^
de-
^««««
bo - to
^««««
j
-
68ll ll ll ll ll
=======================& b 68 ««««
«««« ««««
^
a,
Dm
^
ai
^
ai!
^««««
.
As -
oe»»»»
ko
Gm
- ren
^««««
j
bi
««««
««««
««««
^
-
^
ho
^
-
98 ^««««
tze
Dm
-
^««««
j
ko
««««
«««« ««««
^
san
Gm
-
^
tu
^
de-
^««««
bo
A7
- to
^««««
j
-
68 ««««
.
a.
Dm
ll ll ll ll ll
=======================&
b
«««« «««« ««««
^
La
Dm
-
^
ra-
^
la
«««« «««« ««««
^
la
A7
-
^
ra-
^
la
^««««
la
Dm
^««««
j
ra
^««««
la la
^««««
j ««««
««««
««««
^
la
A7
-
^
ra-
^
la
««««
««««
««««
^
la -
^
ra-
^
la
^««««
la
Dm
-
^««««
j
ra
^««««
.
la
«««« «««« ««««
^
la
Dm
-
^
ra -
^
la
«««« «««« ««««
^
la
A7
-
^
ra -
^
la
ll ll ll ll ll ll
=======================&
b ^««««
la
Dm
-
^««««
j
ra
^««««
la
D7
la
^««««
j ««««
««««
««««
^
la
Gm
-
^
ra-
^
la
««««
««««
««««^
la
A7
-
^
ra-
^
la
9
8 ^««««
.
la
Dm
-
^««««
.
la la
^««««
- ra
^««««
j
6
8 ^««««
.
la la
^««««
ra
^««««
j ^««««.
la
A7
la
^««««
ra
^««««
jll ll ll ll ll ll
=======================&
b ««««
««««
««««
^
la
Dm
-
^
ra -
^
la
««««
««««
««««
^
la
A7
-
^
ra -
^
la
^««««
la
Dm
^««««
j
ra
^««««
la ra
^««««
j ^««««
.
la la
^««««
ra
^««««
j ^««««.
la
A7
la
^««««
ra
^««««
jll ll ll ll ll
=======================& b ««««
««««
««««
^
la
Dm
-
^
ra-
^
la
««««
««««
««««^
la
A7
-
^
ra-
^
la
««««
.
la
Dm
2
4 ««««
««««
^
Ai
Dm
^
-ta
^««««
San
««««
«««««
«««««
«««««^
An -
^
to -
^
ni -
^
o
««««
««««
««««
^
Ur-
^
ki
^
-
#^_«««« ««««
o -
^
la -
^««««
ko
Gm
-
^««««
a,
A7
ll ll ll ll ll ll ll
=======================& b »»»»
»»»»
oe
as -
oe
ko
oe»»»»
-ren
««««
««««
««««
««««^
bi
Dm
-
^
ho -
^
tze -
^
ko
««««
««««
««««
««««^
san
Gm
^
- tu
^
de
A7
-
^
bo -
^««««
to
Dm
-
^««««
a.
««««
««««
^
As
F
^
- kok
^««««
e -
««««
««««
««««
««««
^
gi-
^
ten
^
di -
^
o
ll ll ll ll ll ll ll
=======================&
b »»»»»
»»»»
»»»»»
»»»»»
oe
San
oe
An -
oe
to -
oe
ni -
oe»»»»
o
C
-
^««««
ri,
A7
««««
««««
^
e
Dm
-
^
gun
^««««
ba -
»»»»
»»»»»
»»»»»
»»»»oe
te
A7
-
#oe
an
oe
joan
oe
ta
««««
««««
««««
««««^
bes
^
-te -
^
an
^
e -
^««««
to
Dm
-
^««««
rri.
ll ll ll ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 47
1.- Urkiolara joan 1.- Urkiolara joan
zapatak urrutu, zapatak urratu,
aita San Antoniok aita San Antoniok
berriak eingoitu. berriak egingo ditu.
2.- Urkiolara joan 2.- Urkiolara joan
Mañaritik gora, Mañaritik gora,
trokotza sartu nauen trukutza sartu nuen
eperditik gora. ipurditik gora.
3.- Askok egiten dautso 3.- Askok egiten dio
San Antoniori, San Antoniori,
egun batean joan egun batean joan
bestean etorri. bestean etorri.
4.- Aita San Antonio 4.- Aita San Antonio
Urkiolakoa, Urkiolakoa,
askoren bihotzeko askoren bihotzeko
Santu debotoa. Santu debotoa.
5.- Akordatzen al zara 5.- Akordatzen al zara
zer egin genduan, zer egin genuen,
Urkiola gaineko Urkiola gaineko
pagoen onduan. pagoen ondoan.
Herrikoia den abesti hau J.I. Ansorenak argitaratu du. Ekar dezagun lerro
hauetara Ansorenak egindako oharra: "Bi doinu bildu ditut hemen batera.
Aurrenekoa, sei-zortziko konpasean dagoena, albokaz jotzen den kalejira da.
Horregatik parterik handiena hitzik gabekoa da (laralaz egiten da). Bigarrena, bi
lauko konpasarena, kanta ezaguna da.
48 ____________________________________________________________________________
Urkiolako erromeria eta gizon eta andregaien bila joate hori oraindik ere bizi-
-bizi dago. Urtero ekainaren hamahirugarrenean ospatzen dute, San Antonio
egunean.
Urkiola gaina Durangaldean dago, Otxandio gainean eta Anbotoko Haitzetik
gertu, Gasteizeko errepidearen ondoan".
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 49
ANALISIA
50 ____________________________________________________________________________
Eguen zuriko eguna. (GEREDIAGA ELKARTEA)
1.- Eguen zuriko eguna, 1.- Ostegun zuriko eguna,
Jaungoikoak berak egiña. Jaungoikoak Berak egina.
Eskola mutillak ibiltteko Eskola mutilak ibiltzeko
limosna on baten billa. limosna on baten bila.
2.- Hor goijen goijen goldie 2.- Hor goian-goian goldea,
haren ganien belie. haren gainean belea.
Etxe honetako nagusi jauna Etxe honetako nagusi jauna,
nekazari langillie. nekazari langilea.
3.- Poltsan ba dittut errial bi 3.- Poltsan baditut erreal bi
batak bestia dirudi. batak bestea dirudi.
Etxe honetako etxekandriak Etxe honetako etxeko andreak
Ama Birjiña dirudi. Ama Birjina dirudi.
4.- San Kasiano obispua 4.- San Kasiano obispoa,
eskola maixu jakituna. eskola maisu jakituna;
Jesukristoren fediagaitik Jesukristoren fedeagatik
odola eman ebena. odola eman zuena.
=======================&
bb 3
4 ««««
««««
^
E-
^
guen
^««««
j
zu-
oe»»»»
ri
Bb
-
^««««
ko e
Eb
«««« ««««
^
- gu
^
-
oe»»»»
na
Bb
Jaun
^««««
j
- goi
««««
««««
^
-
^
koak
^««««
be
Eb
-
^««««
rak e
««««
««««^
- gi
^
-
ll ll ll ll ll
=======================&
bb
^_««««
ña.
F
Es
^««««
j
-
«««« ««««
ko
^
-
^
la
oe»»»»
mu
C7
- ti
»»»»
»»»»
oe
-llak
oe
i
««««
««««^
- bil
^
-
^««««
tte
F
- ko
«««« ««««
^
li
^
-mos
««««
««««^
-
^
na
^««««
on
Bb
oe»»»»
ba - ten
F7
«««« ««««
^
bi
^
-
oe»»»»
.
la.
Bb
OE
ll ll ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 51
5.- Santu hau bitartez dala 5.- Santu hau bitartez dela,
ezeizu izan okerrik. ez ezazu izan okerrik.
Orain bagoaz hemendik eta Orain bagoaz hemendik eta,
agur danori eginik. agur, denoi eginik!
6.- Emongo bozu emoizu 6.- Emango baduzu emaizu,
bestela ezetz esaizu. bestela, ezetz esaizu.
Ate ondoko haiziok hartzen Ate ondoko haizeak hartzera
amak ezkaitu bialdu. amak ez gaitu bialdu!
7.- Etxeko andre mondrongo 7.- Etxeko andre mondrongo
hik ezton asko emongo. hik ez dun asko emango
Hik emotunan limosniagaitik hik ematen dunan limosnagatik
etxunau asko edango. ez dinagu asko edango!
Abesti hau 1978. urtean Anton Mari Aldekoa-Otalorak Garain, Berrizen eta
Zaldibarren bildu zuen. Eske kantu bat da. Abesti honek Abadiñon bariante bat du.
Ohar historikoei dagokienez hauxe esan dezakegu:
San Kasiano maisuen patroia eskolaumeak eskean ibiltzeko ihauteri garaian
kokatua dago Durangaldean. Oraintsu, ia-ia gaur egun, Garain, Berrizen eta
Zaldibarren beste kopla hauek erabili izan dira Eguen Zuri batzeko.
Kopla hauetan San Kasiano aipatzen da. Azkuek bere Euskalerriaren
Yakintza liburuan obispo hau maisuen patroia ei zela diosku eta Nabarnizen,
beronen egunean -abuztuan- eskolaumeak eskean urteten zutela dio. Inguru haietan
maisu edo abade egondakoren batek sartu ete zuen San Kasiano gure Eguen Zuri
honetan?
Abadiñokoaren alderantziz doinua ere ikasia eta solemneagoa dugu. Azkuek
herri hauetan jaso zuenetik diferenteak. Jende nagusia oroitzen da aurreragokoek
beste bat erabiltzen zutela baina ez dute gogoratzen zein. Guri heldu zaiguna
hemen dugu eta hor duzue.
52 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 53
San Joan de la Porta Letaina (UEU; Doinu zaharren ingurutik,
12. zenb., 33. or.)
San Joan de la Porta Letaina San Joan de la Porta Letaina
bart arratsaldian bart arratsaldean
hamalau atso tronpeta jotzen hamalau atso tronpeta jotzen
motrolu baten gainean. motroilu baten gainean.
=======================&
### 24 ^««««
San
A
joan
««««
««««
««««
^
de
^
la
^ oe»»»»
por
E
-
««««
««««^.
ta le
^
-
3
4 ^««««
tai
Bm
-
««««
na
2
4 ^««««
bart
A
a
«««« ««««
^
- rra
^
-
ll ll ll ll ll
=======================&
###
oe»»»»
tsal
Bm
-
^««««
di -
3
4 ««««
an
A
OE 2
4 ^««««
ha
A
- ma
««««
««««
««««
^
- lau
^
a
^ ««««
««««
-
^.
tso
E
tron
^ ««««
««««^
- pe -
^
ta
3
4ll ll ll ll ll
=======================&
##
# 3
4 ^««««
jo
Bm
- tzen
oe»»»»
mo -
««««
««««
««««^
tro
^
- ilu
^ oe»»»»
ba
E
-
^««««
ten gai
D
««««
««««^
- ne
^
-
««««
an
A
OE ^««««
go
A
-
^««««
ra go
«««« ««««
^
-ra
^
2
4ll ll ll ll ll
=======================&
### 2
4 ««««
««««
««««
««««^
go
D
-
^
ra
^
san
^
jo -
«««« ««««
^
a
Bm
-
^
ne
^««««
- tan
««««
««««
««««
««««
^
jan
A
-
^
tzan
^
-e -
^
gin -
««««
««««
««««
««««^
go
D
-
^
gu
^
i -
^
par
««««
««««
^
hai
F#m
^
- ze
^««««
- tan
A
ll ll ll ll ll ll
=======================&
###
^««««
u
F#m
-
^««««
ju
E
^««««
ju
D
^««««
san
A
«««« «««« ««««
««««
^
jo
E
-
^
a -
^
ne
F#m
-
^
ra
^««««
go
E
-
^««««
az
D
-
^««««
gu.
A
OEll ll ll ll ll ""
54 ____________________________________________________________________________
Gora gora gora San Joanetan Gora gora gora San Joanetan
jantzan egingo (du)gu Ipar haizetan. dantzan egingo dugu Ipar haizetan.
U JU JU San Joanera goaz gu. U JU JU San Joanera goaz gu.
Geure herriko ekandu onak Geure herriko ohitura onak
garbi garbirik isteko garbi-garbirik uzteko
berba loi eta dantza zikinak hitz lohi eta dantza zikinak
bota daiguzan betiko. bota ditzagun betiko.
Geure gora gora garbitasuna Geure gora gora garbitasuna
aupa bizkor egin suari bira aupa bizkor egin suari bira
U JU JU San Joanera goaz gu. U JU JU San Joanera goaz gu.
Deune Jone eltxo ta sorgin Deune Jone eltxo ta sorgin
guztiak dira erretan guztiak dira erretzen
soloetako landara ona soroetako landare onak
garbi geratu daitezan. garbi geratu daitezen.
Gora gora San Joanetan Gora gora San Joanetan
jantzan egingo (du)gu Ipar haizetan dantzan egingo dugu Ipar haizetan
U JU JU San Joanera goaz gu. U JU JU San Joanera goaz gu.
1988. urteko udaberrian J.R. Arbek eta Pilare Calverak Zeanurin jaso zuten
Prantziska eta Simonari entzun ondoren. Hauek gurasoengandik ikasi zuten.
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 55
ANALISIA
56 ____________________________________________________________________________
Sta. Ageda. (Eskuizkribua)
1.- Atea dago kristalez, 1.- Atea dago kristalez,
ate burua lizarrez. ate-burua lizarrez.
Etxe hontako uzaba jauna: Etxe honetako ugazaba jauna:
kantauko dogu edo ez? kantatuko dugu edo ez?
2.- Uzaba jauna aurrera, 2.- Ugazaba jauna aurrera,
erreberentzia lurrera. erreberentzia lurrera.
Lotza garela etorri gara Lotsa garela etorri gara
Jauna berorren aurrera. Jauna berorren aurrera.
3.- Eder eleizan liburu, 3.- Eder elizan liburu,
usoak haren inguru. usoak haren inguru.
Etxe hontako txiker-handiok Etxe honetako txiki-handiok
paradisuan aingeru. paradisuan aingeru.
=======================&
bb 9
8 ^««««
j
A-
^««««
te
Gm
-
^««««
j
a
oe»»»»
.
da -
^««««.
go
^««««
kris
Cm
-
^««««
j
ta -
#^««««
lez
D7
^««««
j
a -
^««««
te bu
oe»»»»
J
-
^««««.
ru
Gm
-
oe»»»»
.
a
Cm
li
D7
^««««
- za
^««««
j
-
^««««.
rrez.
Gm
OE
E
oe»»»»
J
-
noe»»»»
txe
F7
hon
oe»»»»
J
-
ll ll ll ll ll ll
=======================&
bb oe»»»»
.
ta
Bb
- ko
oe»»»»
u
oe»»»»
J
-za
oe»»»»
- ba
oe»»»»
J ^««««
jau
F
-
oe»»»»
J
na:
oe»»»»
kan-
oe»»»»
J
ta-
oe»»»»
tu
D7
-ko
oe»»»»
J oe»»»»
.
do
Gm
-
oe»»»»
.
gu e
oe»»»»
- do
oe»»»»
J 68 ^««««
.
ez?
Cm
OE
A-
^««««
j
D7
9
8 ^««««
te
Gm
-
^««««
j
a
oe»»»»
.
da -
^««««.
go
ll ll ll ll ll ll
=======================& bb
^««««
kris
Cm
-
^««««
j
ta -
#^««««
lez
D7
^««««
j
a -
^««««
te bu
oe»»»»
J
-
^««««.
ru
Ebm
-
oe»»»»
.
a
Cm
li
D7
^««««
- za
^««««
j
-
^««««.
rrez.
Gm
OE OE
ll ll ll ""
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 57
4.- Oles da oles atean, 4.- Oles eta oles atean,
nor dabil denbora honetan? nor dabil denbora honetan?
Bost edo sei mutil alkar harturik Bost edo sei mutil elkar-harturik
Santa Ageda kantetan. Santa Ageda kantatzen.
5.- Aitaren eta Semearen, 5.- Aitaren eta Semearen,
Espiritu Santuaren, Espiritu Santuaren,
Jaungoikoaren argitasunaz Jaungoikoaren argitasunez
agertzen gara gu hemen! agertzen gara gu hemen!
6.- Hor goien goien pinue, 6.- Hor goian goian pinua,
haren gainean mirue. haren gainean mirua.
Etxe hontako etxeko-andrea Etxe honetako etxeko-andrea
alargun bedeinkatue. alargun bedeinkatua.
7.- Goiko mendian otea, 7.- Goiko mendian otea,
ahuntzak jan dautso puntea. ahuntzak jan dio punta.
Etxe hontako dama gazteak Etxe honetako dama gazteak
baturik dauko dotea. baturik dauka dotea.
8.- Hortxe goien iturri, 8.- Hortxe goian iturri,
ure txorrotik etorri. ura txorrotik etorri.
Etxe hontako dama gaztea Etxe honetako dama gaztea
askok gure jok erosi. askok gura du erosi.
9.- Belea dago atxean, 9.- Belea dago haitzean,
beretzat zori gatxean. berarentzat zori gaitzean.
Arantza baltza sartuko al jako Arantza beltza sartuko al zaio
atzeko zulo baltzean. atzeko zulo beltzean.
10.- Horra hor goiko landetan, 10.- Horra, hor goiko landetan
eperrak dabiz kantetan. eperrak dabiltza kantatzen.
Etxe hontako uzaba jauna Etxe honetako ugazaba jauna,
bera beteko kakatzan. bera beteko kakatzan.
58 ____________________________________________________________________________
1.- Isilik dago nagusi jauna 1.- Isilik dago nagusi jauna
ia ba libertadea. ia ba, libertatea.
Bedeinkatua izan dadila Bedeinkatua izan dadila
etxe hontako jentea. etxe honetako jendea.
2.- Etxe hontako andra zabala 2.- Etxe honetako andre zabala
leku oneko alaba. leku oneko alaba.
Hortxe bidean enteratu naz Hortxe bidean enteratu naiz
limosnagile zarala. limosnagile zarela.
3.- Alkate jaunagaz egon gara 3.- Alkate jaunarekin egon gara
atzoko arratsaldean; atzoko arratsaldean.
libertadea geugaz daukagu Libertatea geurekin daukagu
ibiltzeko bakean. ibiltzeko bakean.
4.- Ibiltzen ez bagara bakean 4.- Ibiltzen ez bagara bakean
geure buruen kaltean. geure buruen kaltean.
Alkate jaunak sartuko gaitu Alkate jaunak sartuko gaitu
presondegi ilun batean. presondegi ilun batean.
5.- Damatxo gazte konponidua 5.- Damatxo gazte kunplimentua,
zure kolore gorria. zure kolore gorria.
Zure matrailak iduritzen dau Zure maitralak iduritzen du
krabelinaren orria. krabelinaren hostoa.
6.- Krabelinaren orriarekin, 6.- Krabelinaren hostoarekin,
larrosa maiatzekoa; larrosa maiatzekoa.
hementxe nago zeuri begira Hementxe nago zeuri begira
damatxo bihotzekoa. damatxo bihotzekoa.
7.- Esku batean argia dakar 7.- Esku batean argia dakar
bestean lukainke parea; bestean lukainka parea;
altsoa ere gora dakar ta, altzoa ere gora dakar ta
han be dozena arrautzea. han ere dozena arrautze.
8.- Kataniako huri handian 8.- Kataniako hiri handian
zer gauza jazo zirean zer gauza jazo ziren,
Berrehun eta berrogeieta Berrehun eta berrogeita
hamaika garren urtean. hamaikagarren urtean.
9.- Kataniako jauregi baten 9.- Kataniako jauregi baten
lore eder bat jaio zan. lore eder bat jaio zen.
Palermon zegon errege bera Palermon zegoen errege bera,
lora horregaz gustau zan. lore horrekin gustatu zen.
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 59
10.- Baina ez zegoen larrosa hori 10.- Baina ez zegoen larrosa hori
Kintzianorentzat egina. Kintzianorentzat egina.
Zeruan zeukan bere senarra Zeruan zeukan bere senarra
Jesukristo gure jauna. Jesukristo gure jauna.
11.- Jesukristoren esku samurrak 11.- Jesukristoren esku samurrak
agoniako orduan. agoniako orduan,
Lagunduko dautso pobrezaleari lagunduko dio pobrezaleari
ta sartu bere erreinuan. ta sartu bere erreinuan.
12.- Orain hemendik bagoaz eta 12.- Orain hemendik bagoaz eta,
agur dautsugu gogotik. agur dizugu gogotik.
Agate deuna bitarte dela Agate deuna bitarte dela
ezeizu izan dongerik. ezegizu izan dongerik.
1990. urtean Zeanurin J.R. Arbek Pedro Arberengandik jaso zuen. Era
berean, Pedro Arberi amamak erakutsi zion abestia.
60 ____________________________________________________________________________
ANALISIA
Kantuak. Sailkapenaren arabera _________________________________________________ 61
Ai, au gabaren zoragarria. (AITA DONOSTIA; Cancionero vasco, I tomoa,
36. zenb., 58-59. or.)
=======================&
b 5
8 »»»»
»»»»Kantutik jolasera